Odbiór interwencyjny zwierząt a obowiązki organu

Odbiór interwencyjny zwierząt
a obowiązki organu – znaczenie rzetelnego postępowania dowodowego

Komentarz do wyroku WSA w Gliwicach z 29 stycznia 2026 r., II SA/Gl 1323/25

1. Stan faktyczny sprawy

Sprawa dotyczyła dwóch psów odebranych przez organizację społeczną zajmującą się ochroną zwierząt. Organizacja powiadomiła wójta o dokonanym odebraniu w trybie interwencyjnym, a następnie wszczęto postępowanie w sprawie wydania decyzji następczej o czasowym odebraniu zwierząt.

W toku postępowania:

wójt gminy odmówił wydania decyzji o czasowym odebraniu zwierząt,
decyzja ta została utrzymana w mocy przez samorządowe kolegium odwoławcze,
organizacja społeczna zaskarżyła decyzję do sądu administracyjnego.

Organy administracji uznały, że brak jest dowodów potwierdzających znęcanie się nad zwierzętami lub zagrożenie ich życia i zdrowia, opierając się przede wszystkim na oględzinach posesji oraz dokumentacji weterynaryjnej wskazującej na ogólnie dobry stan zwierząt.

2. Rozstrzygnięcie sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zarówno decyzję SKO, jak i decyzję organu pierwszej instancji.

Sąd uznał, że w sprawie doszło do istotnych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Najważniejsze uchybienia polegały na:

nieprzeprowadzeniu wnioskowanych dowodów z zeznań świadków,
niepełnym zgromadzeniu materiału dowodowego,
oparciu części ustaleń na dowodzie (nagranie z monitoringu), który nie znajdował się w aktach sprawy.

3. Dwa tryby odebrania zwierząt

W uzasadnieniu wyroku sąd przypomniał, że ustawa o ochronie zwierząt przewiduje dwa tryby odebrania zwierzęcia.

1. Tryb zwykły (art. 7 ust. 1 ustawy)

Najpierw wydawana jest decyzja wójta lub burmistrza o odebraniu zwierzęcia, a dopiero potem następuje fizyczne odebranie zwierzęcia.

2. Tryb interwencyjny (art. 7 ust. 3 ustawy)

Najpierw dochodzi do faktycznego odebrania zwierzęcia przez:

policję,
straż gminną,
organizację społeczną zajmującą się ochroną zwierząt.

Dopiero później organ gminy wydaje decyzję następczą oceniającą zasadność tej interwencji.

Sąd podkreślił, że w takim postępowaniu organ musi ustalić, czy w chwili odebrania zwierzęcia istniały przesłanki wskazane w ustawie, a więc czy dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagrażało jego zdrowiu lub życiu.

4. Znaczenie momentu interwencji

Jednym z kluczowych elementów wyroku jest wskazanie, że ocena legalności interwencji musi odnosić się do momentu odebrania zwierzęcia.

Oznacza to, że:

późniejsze poprawienie warunków bytowania zwierząt,
późniejsze opinie weterynaryjne,
zmiana stanu faktycznego

nie mogą automatycznie podważać zasadności interwencji.

Decydujące znaczenie ma bowiem stan zwierzęcia i warunki jego utrzymywania w chwili interwencji.

5. Obowiązki dowodowe organu administracji

Najważniejszy wniosek z omawianego wyroku dotyczy standardu postępowania dowodowego.

Sąd przypomniał, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organ ma obowiązek:

zebrać cały materiał dowodowy,
rozpatrzyć wszystkie istotne okoliczności sprawy,
dopuścić dowody zgłoszone przez stronę, jeżeli dotyczą istotnych okoliczności.

W analizowanej sprawie organ odwoławczy odmówił przesłuchania świadków zgłoszonych przez organizację społeczną. Zdaniem sądu było to działanie nieprawidłowe, ponieważ świadkowie mogli posiadać wiedzę dotyczącą warunków bytowania zwierząt w chwili interwencji.

6. Brak prekluzji dowodowej w postępowaniu administracyjnym

Sąd wyraźnie podkreślił również, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje prekluzja dowodowa.

Oznacza to, że:

strona może zgłaszać wnioski dowodowe również w postępowaniu odwoławczym,
organ nie może odrzucać takich wniosków tylko dlatego, że nie zostały zgłoszone wcześniej.

Takie ograniczenie naruszałoby gwarancje procesowe strony.

7. Znaczenie wyroku dla praktyki gmin

Wyrok ten ma istotne znaczenie dla praktyki funkcjonowania organów gmin w sprawach dotyczących ochrony zwierząt.

Z orzeczenia wynikają trzy ważne wnioski:

1. Organ gminy musi bardzo dokładnie badać okoliczności interwencji

W szczególności:

warunki bytowania zwierząt,
ich stan zdrowia,
przebieg interwencji.

2. Postępowanie dowodowe musi być kompletne

Niedopuszczalne jest:

pomijanie istotnych dowodów,
ignorowanie wniosków dowodowych strony.

3. Decyzja musi być oparta wyłącznie na dowodach znajdujących się w aktach sprawy

Organ nie może powoływać się na materiały, które nie stanowią części akt postępowania.

8. Wnioski

Wyrok WSA w Gliwicach stanowi ważne przypomnienie, że sprawy dotyczące ochrony zwierząt wymagają szczególnej staranności ze strony organów administracji publicznej.

Z jednej strony konieczne jest zapewnienie skutecznej ochrony zwierząt, z drugiej zaś – respektowanie gwarancji procesowych stron postępowania.

Dlatego każda sprawa dotycząca interwencyjnego odebrania zwierząt powinna być rozstrzygana po:

rzetelnym zgromadzeniu materiału dowodowego,
przeprowadzeniu wszystkich istotnych dowodów,
wszechstronnej ocenie okoliczności faktycznych.

Dopiero tak przeprowadzone postępowanie pozwala na prawidłową ocenę, czy rzeczywiście zachodziły przesłanki do zastosowania nadzwyczajnego środka, jakim jest interwencyjne odebranie zwierzęcia właścicielowi.

Odbiór interwencyjny zwierząt a obowiązki organu